Первое поколение женских кадров высшей школы БССР

Ирина Чикалова,
профессор кафедры всеобщей истории и методики преподавания истории БГПУ им. М. Танка, ведущий научный сотрудник Института истории НАН Беларуси, доктор исторических наук, профессор

Аннотация. Статья знакомит с историей формирования женских кадров высшей школы БССР на этапе ее становления. Они, получившие подготовку на лекциях выдающихся профессоров еще старой российской научной школы, стали наравне с более многочисленными коллегами-мужчинами опорой советских послевоенных вузов и передавали новым поколениям студентов и аспирантов традиции академической среды.

Ключевые слова: научно-педагогические кадры, женщины-преподавательницы, университеты, высшая школа, БССР.

СПИСОК ИСПОЛЬЗОВАННЫХ ИСТОЧНИКОВ
1. Возвращенные имена: Сотрудники АН Беларуси, пострадавшие в период сталинских репрессий / сост. и автор предисловия Н. В. Токарев; под ред. А. С. Мохнача. – Минск, 1992.
2. Воронова Александра Ивановна. Личное дело // Центральный научный архив НАН Беларуси. Д. 2725.
3. Всесоюзная перепись населения 1939 г.: Основные итоги / под ред. Ю. А. Полякова. – М., 1992.
4. З пiсьма былой аспiранткi БДУ. К. Шыёнак-Таўсталес да У. I. Пiчэты, г. Калiнiн, 14 лютага 1943 г. // Памяць і слава: Першы рэктар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта – Уладзімір Іванавіч Пічэта / склад. С. М. Ходзін, М. Ф. Шумейка, А. А. Яноўскі. – Мінск, 2011. С. 191.
5. З пiсьма былой аспiранткi БДУ. К. Шыёнак-Таўсталес да У. I. Пiчэты, 6 лiстапада 1946 г. // Памяць і слава: Першы рэктар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта – Уладзімір Іванавіч Пічэта / склад. С. М. Ходзін, М. Ф. Шумейка, А. А. Яноўскі. – Мінск, 2011. С. 197.
6. Никольская Р. Воспоминания / Р. Никольская. – Харьков, 2013.
7. Из воспоминаний доцента исторического факультета БГУ Р. А. Никольской, 31 июля 2000 г. //http://time.bsu.by/ru/bsu-hist/bsuhistory/1921–1941/ispytaniya?1930–1941/arkhivnyedokumenty/562–3-uspamina-datsenta-gistarychnaga-fakultetabdu-r-a-nikolskaj-pra-svajgo-muzha-prafesara-universitetaakademika-an-bssr-m-m-nikolskaga.html.
8. Никольская Рахиль Абрамовна // ГАРФ. Ф. Р9506. (ВАК) При Совете Министров СССР. – Оп. 9а. Исторические науки (кандидаты, доценты, старшие научные сотрудники). 1935–1963 гг. – Д. 255 (1946–1957).
9. Никольская Рахиль Абрамовна. Личное дело // Центральный научный архив НАН Беларуси. Д. 1477.
10. Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, 1921–2001 / склад. А. А. Яноўскі. – Мiнск, 2001.
11. Статыстычны штогоднік: 1924–1925. – Минск, 1926. Вып. 1.
12. Таўсталес А. Застаўное права / А. Таўсталес // Працы Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту ў Менску. 1928. №21. С. 122–128.
13. Таўсталес А. Права сямейнае паводле лiтоўскiх статутаў: Нарыс да гiсторыi старажытнага беларуска-лiтоўскага грамадзянскага права / А. Таўсталес // Запiскi АН БССР. Аддз. гуманiт. навук. Працы клясы гiсторыi. 1929. Т. 3. Кн. 8. С. 23–52.
14. Чикалова И. Р. Они были первыми: уроженки белорусских земель в высшей школе и науке (конец XIX – начало ХХ вв.) / И. Р. Чикалова // Наука и инновации. 2018. №3. С. 4–9.
15. Шаўчук I. I. Гуманітарныя навукi ў сацыяльнай гiсторыi Беларусi (20–30-я гг. ХХ ст.) / I. I. Шаўчук. – Брэст, 2007. С. 144, 146.
16. Шаўчук I. Станаўленне сiстэмы атэстацыi навуковых работнiкаў у Беларусi / I. I. Шаўчук // Гiстарыя: праблемы выкладання. 2007. №10. С. 53.
17. Шчарбакоў В. Праблема навуковых кадраў у БССР / В. Шчарбакоў // Савецкая краіна. 1931. №1. С. 33–41.

Английская версия: http://innosfera.by/2019/03/BSSR